Ortodontik Tedavi Yöntemleri: Metal, Seramik, Lingual ve Şeffaf Plak

Ortodontide kullanılan başlıca yöntemler dişlerin ön yüzüne yapıştırılan metal ya da seramik braketler, dişlerin arka yüzüne yapıştırılan lingual braketler ve çıkarılabilir şeffaf plaklardır. Hepsi dişleri hafif ve sürekli bir kuvvetle hareket ettirir; aralarındaki farklar görünüm, temizlik, konfor ve hangi sorunlarda kullanılabildikleri konusundadır.

Bu yazı yöntemleri birbiriyle karşılaştırıyor. Ortodontinin ne olduğu, kimlere uygulandığı ve tedavinin genel akışı ortodonti rehberi sayfasında anlatılıyor. Hangi yöntemin size uygun olduğuna muayene ve kayıtlar değerlendirildikten sonra hekiminiz karar verir.

Metal braketler

Metal braketler, dişlerin ön yüzüne yapıştırılan küçük paslanmaz çelik parçalardır. Braketlerin içinden geçen tel dişlere kuvvet uygular. Tel braketlere genellikle küçük lastiklerle ya da braketin kendi kapağıyla bağlanır.

• Görünüm: Gülerken belirgin şekilde görünür. Teli bağlayan lastiklerin rengi kişisel tercihe göre seçilebilir.
• Kullanım alanı: Hafiften ağıra pek çok diş ve kapanış sorununda kullanılabilir.
• Dayanıklılık: Kırılmaya karşı dayanıklıdır, ama sert ve yapışkan yiyecekler braketin kopmasına yol açabilir.
• Temizlik: Braket ve tel çevresi dikkatli fırçalama ve ara yüz fırçası gerektirir.

Seramik braketler

Seramik braketler metal braketlerle aynı şekilde çalışır, ancak diş rengine yakın ya da yarı saydam bir malzemeden yapılır. Bu yüzden konuşurken ve gülerken daha az fark edilir.

• Görünüm: Metale göre daha az dikkat çeker. Teli bağlayan şeffaf lastikler çay, kahve ya da sigara nedeniyle zamanla renk alabilir; lastikler kontrollerde değiştirilir.
• Dayanıklılık: Metalden daha kırılgan olabilir ve sökülmeleri daha fazla özen ister.
• Kullanım alanı: Metal braketlerin kullanıldığı sorunların çoğunda uygulanabilir. Seramik sert bir malzeme olduğundan, karşı dişlerin brakete değdiği kapanışlarda o dişlerin minesini aşındırabilir; hekim bu durumda farklı bir yerleşim ya da yöntem önerebilir.

Lingual braketler

Lingual braketler dişlerin dil tarafına, yani arka yüzüne yapıştırılır. Dışarıdan bakıldığında görünmedikleri için görünüm kaygısı olan yetişkinlerin gündemine sıkça gelir.

• Görünüm: Konuşurken ve gülerken dışarıdan görünmez.
• Alışma: İlk haftalarda dilde tahriş ve bazı seslerde peltekleşme olabilir; çoğu kişi zamanla alışır.
• Temizlik: Braketler aynada kolay görülmediği için temizlik daha fazla dikkat ister.
• Uygunluk: Her ağız yapısına ve her soruna uygun olmayabilir. Dişlerin boyu ve kapanış şekli bu yöntemin seçilip seçilmeyeceğini etkiler.

Şeffaf plaklar

Şeffaf plaklar, kişiye özel üretilen ince ve çıkarılabilir plastik plaklardan oluşan bir seridir. Her plak dişleri küçük bir miktar hareket ettirir ve hekimin belirlediği aralıklarla bir sonrakine geçilir. Bu yöntem halk arasında telsiz ortodonti olarak da bilinir.

• Görünüm: Takılıyken yakından bakılmadıkça zor fark edilir.
• Günlük yaşam: Yemek yerken ve su dışında bir şey içerken çıkarılır. Bu yüzden yiyecek kısıtı tellere göre azdır.
• Uyum: Etkisi, plakların günün büyük bölümünde takılmasına bağlıdır. Çıkarılabilir olmaları kolaylık sağlar, ama disiplin de gerektirir.
• Kullanım alanı: Hafif ve orta düzey çapraşıklıkta ve diş aralarında sık kullanılır. Bazı karmaşık diş hareketlerinde tek başına yetersiz kalabilir.

Plakların günde kaç saat takılması gerektiği, plak bakımı ve süre şeffaf plak nedir yazısında ayrıntılı anlatılıyor. Bu yöntemde önerilen takma süresine uyulmaması tedavinin uzamasına yol açabilir.

Yöntem seçilirken nelere bakılır?

Yöntemler arasında seçim yapılırken ilk ölçüt sorunun türü ve ağırlığıdır. Görünüm ve konfor tercihleri, ancak bu ölçütle birlikte değerlendirildiğinde anlam kazanır. Hekiminizin göz önünde bulundurduğu başlıca etkenler şunlardır:

• Sorunun türü: Birkaç dişin hafif çapraşıklığı ile çene ilişkisini içeren sorunlar farklı yaklaşımlar ister.
• Yaş ve büyüme: Büyüme dönemindeki çocuklarda çene gelişimini yönlendiren apareyler de gündeme gelebilir.
• Günlük yaşam: Konuşmanın önemli olduğu meslekler, temaslı sporlar ve beslenme alışkanlıkları.
• Uyum: Plakları gün boyu takıp takamayacağınız ve kontrollere düzenli gelip gelemeyeceğiniz.
• Ağız hijyeni: Braket çevresini temiz tutabilmek, çürük ve diş eti sorunlarını önlemede belirleyicidir.

Tedavinin süresi çoğu durumda yöntemden çok sorunun ağırlığına ve hekimin önerilerine uyulmasına bağlıdır. Süreyi etkileyen diğer etkenler diş teli ne kadar sürer yazısında. Hangi yöntem seçilirse seçilsin, tedavi bitince dişlerin yerinde kalması için tutucu kullanılır.

Sık sorulan sorular

Bayrampaşa’daki İlkdent Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde uygulanan telsiz ortodontik tedavi hakkında bilgiyi polikliniğin sitesinde bulabilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanının yerine geçmez. Size uygun tedaviyi muayeneden sonra diş hekiminiz belirler. Son güncelleme: 21 Ekim 2026.